Dramat Wiktora Hugo to fantazja na tematy historyczne, oddająca ducha czasów i obyczajowość renesansowego dworu francuskiego Franciszka I. Król słynący z miłosnych przygód, jego słynny błazen Trybulet (uwieczniany w literaturze) i inne historyczne postaci zostali negatywnie przedstawieni przez pisarza. Hugo wprowadził do swego utworu akcenty antymonarchistyczne - dramat powstawał w czasie powstania republikańskiego (1832 r.) przeciw reżimowi króla Ludwika Filipa. 

Verdi interesował się sztuką Hugo, lecz cenzura obyczajowa przez kilka lat czyniła niemożliwym uzyskanie imprimatur dla libretta opery, zarzucając mu niemoralność tematu. Ostatecznie Verdi i Piave dokonali zmian. Dwór francuski stał się księstwem Mantui. Zmienione zostały też imiona bohaterów. 

Tytuł opery to imię noszone przez pokracznego książęcego błazna - włoskie słowo rigolo znaczy: zabawny, dziwny, ciekawy. Od chwili akceptacji libretta Verdiemu wystarczył tydzień, by ukończyć partyturę. Rigoletto należy do najbardziej znanych utworów kompozytora - prapremierę w weneckiej La Fenice zakończyło 12 bisów. 

Opera natychmiast podbiła publiczność, krytyka jednak kręciła nosem na dzieło tak dziwaczne (...). Publiczność tymczasem już podśpiewywała La donne è mobile, jak to czyni po dziś dzień od Arktyki po Antarktydę. 

Piotr Kamiński, 1000 i jedna opera